کاتتریسم قلبی چیست؟

کاتتریسم قلبی فرایندی است که صحت عملکرد قلب را مشخص می‌کند. در این فرایند لوله‌ای توخالی و نازک که به آن کاتتر گفته می‌شود در عروق بزرگ خونی که به سمت قلب می‌روند قرار داده می‌شود.

• کاتتریسم قلبی برای تشخیص بیماری‌های ماهیچه قلب، دریچه‌های قلب یا عروق کرونری قلب به کار برده می‌شود.
• در هنگام انجام کاتتریسم قلبی فشار و جریان خون در قلب اندازه گیری می‌شود.
• آنژیوگرافی عروق کرونری در خلال کاتتریسم قلبی انجام می‌شود. یک نوع رنگ کنتراست که در عکس‌هایی که با اشعه ایکس گرفته می‌شود قابل مشاهده است داخل کاتتر تزریق می‌شود. عکس گرفته شده با اشعه ایکس جریان رنگ را در عروق کورونری نشان می‌دهد. به این وسیله مشخص می‌شود که کدام قسمت از عروق کرونری مسدود شده است.
• احتمال بروز خطر و ایجاد مشکل در خلال کاتتریسم قلبی بسیار کم است.

چرا افراد کاتتریسم قلبی را انجام می‌دهند؟

کاتتریسم قلبی صحت کارکرد قلب را نشان می‌دهد و همچنین مشکلات را مشخص کرده و به کمک این عمل می‌توان عروق مسدود شده را باز کرد. برای مثال در خلال انجام کاتتریسم قلبی پزشک ممکن است اقدامات زیر را انجام دهد:

• عکس‌برداری به وسیله اشعه ایکس با تزریق رنگ کنتراست از طریق کاتتر برای مشاهده عروق مسدود شده و تنگ شده. به این فرایند آنژیوگرافی عروق کرونری یا آرتریوگرافی عروق کرونری گفته می‌شود.
• مداخله کرونری از راه پوست (PCI) نظیر آنژیوگرافی عروق کرونری که برای استنت‌گذاری برای باز کردن قسمت‌های تنگ یا مسدود شده عروق کرونری به کار می‌رود.
• بررسی فشار هر چهار حفره قلب
• نمونه‌گیری از خون برای اندازه گیری اکسیژن آن از هر چهار حفره قلب
• ارزیابی توان انقباض و پمپاژ حفره‌های قلب
• بررسی آسیب‌های دریچه‌های قلب یا حفره‌های قلب
• برداشتن قسمت کوچکی از بافت قلب برای آزمایش زیر میکروسکوپ (بایوپسی)

چگونه من برای انجام عمل کاتتریسم قلبی آماده می‌شوم؟

• به شما دستورالعملی داده خواهد شد که در آن مشخص می‌شود که شما 24 ساعت قبل از عمل چه چیزهایی را می‌توانید بخورید و بیاشامید.
• معمولاً از شما خواسته می‌شود که حدود 6 تا 8 ساعت قبل از عمل کاتتریسم قلبی چیزی نخورید و نیاشامید.
• در مورد داروهایی که مصرف می‌کنید به پزشک خود اطلاع دهید (شامل داروهای بدون نیاز به نسخه پزشک، داروهای گیاهی و ویتامین‌ها). ممکن است پزشک از شما بخواهد که از مصرف این داروها قبل از انجام فرایند کاتتریسم قلبی خودداری کنید. تا پزشک به شما نگفته است، مصرف داروهای خود را قطع نکنید.
• اگر به چیزی آلرژی دارید پزشک یا پرستار را در جریان بگذارید به خصوص آلرژی به ید، حلزون صدف دار، محصولات ساخته شده از لاتکس یا لاستیک، داروهایی نظیر پنی سیلین یا رنگ‌های مورد استفاده در عکس برداری به وسیله اشعه ایکس
• هماهنگ کنید که یک نفر پس از انجام عمل همراه شما باشد و در هنگام مراجعت او رانندگی کند.
• اگر از سمعک استفاده می‌کنید در هنگام انجام کاتتریسم قلبی حتماً آن را به همراه داشته باشید و اگر از عینک استفاده می‌کنید آن را با خود داشته باشید.

در هنگام کاتتریسم قلبی چه اتفاقی می افتد؟

• قبل از فرایند کاتتریسم یک پرستار خط وریدی را در رگ دست شما قرار داده و داروی آرامش بخش را وارد می‌کند اما شما هوشیار بوده و می‌توانید مراحل انجام این فرایند را مشاهده کنید.
• پرستار قسمتی از بدن را که دکتر می‌خواهد روی آن کار کند و معمولاً در ناحیه کشاله ران است اصلاح و تمیز می‌کند.
• بیحسی موضعی برای بیحس کردن محل سوزن به کار برده می‌شود.
• پزشک سوزن را در پوست شما و سپس در رگ بزرگ خونی وارد می‌کند. یک لوله توخالی کوچک به نام شیث یا غلاف داخل رگ قرار داده می‌شود. پزشک از طریق این غلاف، کاتتر (لوله بلند و باریک) را به آرامی وارد رگ می‌کند. از طریق مانیتوری موقعیت کاتتر به مثابه یک نخ در عروق و قلب دنبال می‌شود. ممکن است شما در کشاله ران خود احساس فشار کنید اما نباید دردی احساس کنید.
• ابزارهای مختلفی ممکن است سر کاتتر نصب شود. این ابزار شامل ابزارهای اندازه گیری فشار خون در هر حفره قلب و عروق خونی متصل به قلب می‌شود، درون عرق خونی مشاهده می‌شود و نمونه خون از قسمت‌های مختلف قلب گرفته می‌شود یا نمونه بافت قلب برای بایوپسی برداشته می‌شود.
• وقتی که کاتتر برای تزریق رنگ قابل مشاهده در عکس‌های گرفته شده به وسیله اشعه ایکس مورد استفاده قرار می‌گیرد به آن فرایند آنژیوگرافی گفته می‌شود.
• وقتی کاتتر برای باز کردن عروق تنگ شده یا مسدود شده به کار می‌رود به این فرایند آنژیوپلاستی یا مداخله کرونری از راه پوست (PCI) گفته می‌شود.
• وقتی که کاتتر برای گشاد کردن دریچه‌های مسدود شده یا تنگ شده قلب به کار می‌رود به آن فرایند ولووپلاستی گفته می‌شود.
• پزشک کاتتر و غلاف آن را از داخل رگ خارج می‌کند. پرستار محل ورود کاتتر را برای جلوگیری از خونریزی می‌فشارد. در برخی موارد از وسایل خاصی برای بستن محل ورود کاتتر استفاده می‌شود. این فرایند حدود یک ساعت به طول می‌انجامد.

پس از عمل کاتتریسم قلبی چه اتفاقی می افتد؟

• شما به اتاق ریکاوری منتقل شده و چند ساعت آنجا خواهید بود که در این مدت باید روی یک تخت مسطح دراز بکشید.
• محل ورود کاتتر برای جلوگیری از خونریزی تحت فشار قرار می‌گیرد.
• از شما خواسته می‌شود که پای خود را صاف نگه دارید و در این حالت قادر نخواهید بود تخت را ترک کنید.
• ضربان قلب و دیگر علائم حیاتی شما (نبض و فشار خون) در زمان ریکاوری مرتب بررسی می‌شود.
• در صورتی که التهاب، درد یا خونریزی داشتید و یا در قفسه سینه خود احساس درد کردید حتماً گزارش کنید.
• قبل از ترخیص از بیمارستان به شما دستورالعمل کتبی برای کارهایی که باید در منزل انجام دهید داده خواهد شد.

پس از مراجعت به خانه من باید چه کارهایی را انجام دهم؟

• به دقت نکات قید شده در دستورالعمل را رعایت کنید. بسیار مهم است که داروها خود را مطابق دستور پزشک مصرف کرده و قبل از ترخیص از بیمارستان وی را ملاقات کنید. اغلب بیماران روز بعد از عمل کاتتریسم می‌توانند به فعالیت‌های روزمره خود بپردازند البته این به عمل‌های دیگر که در هنگام کاتتریسم انجام شده هم بستگی دارد.
• کبودی مختصر در محل ورود کاتتر طبیعی است. اگر محل ورود کاتتر خونریزی کرد، در محل مسطحی خوابیده و چند دقیقه بالای محل خونریزی را محکم بگیرید و فشار دهید و سپس بررسی کنید که خونریزی بند آمده باشد.

خطرات احتمالی عمل کاتتریسم قلب چیست؟

کاتتریسم قلبی معمولاً بی‌خطر است. تعداد بسیار کمی از افراد ممکن است مشکلات جزئی داشته باشند. ممکن است در برخی افراد کبودی بیشتری در محل ورود کاتتر مشاهده شود. رنگ مورد استفاده در عکس برداری با اشعه ایکس که برای نشان دادن عروق به کار می‌رود ممکن است باعث احساس مریضی در شکم شده و باعث خارش و کهیر در بدن شود.

با پزشک خود تماس بگیرید اگر

• پای شما که کاتتر از آن وارد رگ شده بیحس شده یا در آن احساس درد و سوزش دارید یا اگر پای شما سرد و کبود شد.
• نواحی اطراف محل ورود کاتتر بیش از حد کبود شد.
• محل ورود کاتتر متورم شد و یا از آن مایعاتی خراج شد.

با اورژانس 115 تماس بگیرید اگر

• اگر محل ورود کاتتر به سرعت متورم و ملتهب شد.
• خونریزی محل ورود کاتتر با وجود اینکه آن را محکم گرفتید و فشار دادید بند نیامد.